<              BLADEREN ZELFVOORZIENING     1                                 sep 97

-------------------------------------------------------------------------

Blij met Bladeren Zelfvoorziening
Vragenrubriek
Het inkomen van een zelfvoorzienende huishouding
Kruiden als sierplant
------------------------------


Bij Bladeren 1
--------------------
Kaftblad wat gewijzigd, bladspiegel licht opgerekt.
Bescheiden promotie onder belangstellenden zelfvoorziening en eco
geinteresseerden stilte vooral genererend.
Wel zegde Rein de Jong, eerder actief in 'Ecodorp' en 'Netwerk Ecologische
Landelijke Kernen', medewerking toe, waarvoor dank.
Onder het motto -meer integraal doe het zelven- advertenties aan de Kleine
Aarde, De Twaalf Ambachten, Parool-Trouw-Volkskrant aangeboden. Resultaten
in Bladeren 2.

INTRO (zie 0 nummer)

Rein de Jong, ...
Onderzoek en ontwikkeling van 'Natuurwerklustoorden'. Dat zijn kleine of grotere
plekken al dan niet met bewoning met een grote verscheidenheid aan gewassen,
waar deelnemers agrarische en aanverwante activiteiten verrichten, mede gericht
op zelfvoorziening, en waar het goed toeven is.


Blij met 'Bladeren Zelfvoorziening'.
------------------------------------------------
Vorig jaar viel het blad van de Zelfvoorzienersclub weg. Gelukkig vult 'Bladeren
Zelfvoorziening' dit gat weer op. Ik hoop dat het een helder, practisch en
teoretisch discussie- en informatiemaandblad wordt, dat contacten tussen
zelfvoorzieners weet te bevorderen. Zelfvoorziening vind ik een aangenaam begrip.
Ik zie het als een werk- en denkwijze, waarmee allerlei vraagstukken zijn aan te
pakken. Allereerst op het vlak van productie en consumptie. Het lijkt
vanzelfsprekend, dat iedereen zich specialiseert en dat specialisme als beroep in
het economische leven te gelde maakt om met het verdiende geld allerlei
producten aan te schaffen. Zelf produceer je als het ware een soort product om er
velen te kunnen consumeren. Maar voor de meeste mensen is dat specialiseren
rampzalig. Het gaat gepaard met een eenzijdige persoonlijke ontwikkeling.
Zelfvoorziening daarentegen stimuleert een veelzijdige ontwikkeling. Dat is
bevredigender, maar ook efficiënter, omdat alle talenten van iedereen tot hun
recht komen.
Bij zelfvoorzienende productie volgt het aanbod van producten de vraag. Dat is
een goede manier om de aarde met alles erop en eraan te beheren.
Voor zelfvoorzienende productie is land nodig, waarop je gewassen teelt om
voedings- en grondstoffen te kunnen oogsten van de natuuroverschotten. Maar
ook op straat in de stad kan je kleren, meubels, apparatuur, vervoermiddelen e.d.
oogsten van de overschotten van de cultuur.
Zelfvoorziening ondersteunt het vertrouwen op en in jezelf en het samenleven met
anderen, die dat ook doen. Het betekent, dat je de afhankelijkheid erkent van de
natuur en van de medemensen en daarmee je eigen verantwoordelijkheid neemt.
Er is niet een of andere 'onzichtbare hand', zoals de sturing van de markt of een
ander opperwezen, die jou leidt. Waarom zou je gaan shoppen tussen de
honderden aangeboden houvasten, als je beseft, dat je zelf het beste kan
beoordelen wat goed voor je is?
Zelfvoorziening is verre van egoďstisch. De basis is wel het individu, maar het is
normaal dat je met en ook voor anderen werkt, als je dat maar niet doet als
verlengstuk van iemand, die goede sier maakt met jouw inzet. Wederzijdse hulp
is wezenlijk, maar liever niet in gesloten hokjesgroepen.
                                                                                               Rein de Jong

VRAGENRUBRIEK.
Ik zou een vraag- en antwoordrubriek over practische en teoretische kanten van
zelfvoorziening willen starten. Mijn rol is dan het raadplegen van informatiebronnen
om een aanzet tot een antwoord te kunnen geven.
De eerste vraag luidt: "Wat kunnen de bouwmaterialen leem en het inlandse
hardhout 'Robinia pseudo-acacia' voor de zelfvoorziener betekenen?" Zelfbouw is
met deze materialen bij eenvoudige bouwsels goed te doen. Een ander belangrijk
criterium is het zelf kunnen produceren of winnen van de grondstoffen uit de
naaste omgeving.
Hout van de snelgroeiend Robinia vergaat zeer langzaam in grond, weer en wind.
De duurzaamheid is beter dan van Europees Eiken en Meranti en even goed als
van Merbau en Tamme Kastanje (klasse II). Robinia vormt in bosverband rechte
stammen zonder zijhout en stelt geen bijzondere eisen aan de bodem. Arme
zandgrond is erg geschikt. Na 8-12 jaar is de stam 10-15 cm dik. Robiniahout
wordt gebruikt voor uitwendig geveltimmerwerk, spoorbielzen, wagenbomen,
schuurdeuren, trappen, hekken,
afrasteringspalen, bonestaken, leistokken, dakspanten, steunbalken, kozijnen,
beschoeiingen, elementen van buitenspeeltoestellen, maar ook voor
trommelstokken, sjoelbakschijven, tandwielen en assen voor windmolens,
wielspaken, gereedschapstelen, meubels en piano's.
Leem is heel geschikt voor wanden en vloeren, vanwege de gunstige warmte- en
vochtregulerende eigenschappen. Daarentegen moet leem beschermd worden
tegen regen en optrekkend vocht, heeft het een lage drukvastheid en kan niet op
trek belast worden. Het gevolg is dikke, in principe niet dragende, constructies.
Leem wordt dan ook meestal in combinatie gebruikt met hout (als skelet), steen
(als fundering), kalk (ter verbetering van de druk- en watervastheid), stro (als
warmte-isolatiemateriaal) en rietmatten en wilgetenen (als wapening). De leem
beschermt het houtskelet, doordat zijn evenwicht-vochtgehalte veel lager ligt dan
van hout.
Leem is een onderdeel van grond. In grond zitten organische bestanddelen, zoals
veen en humus en minerale bestanddelen, zoals grind, zand en leem. Leem is
qua korrelgrootte onder te verdelen in lutum (klei, de kleinste deeltjes) en silt
(stof, de wat grotere korreltjes, die echter nog kleiner zijn dan zand).
Leembouwers werken met een driehoeksdiagram, waaruit de voor
leembouwtechnieken geschikte specie-samenstellingen van zand, silt en klei zijn
af te lezen. Zeer verschillende samenstellingen blijken geschikt te zijn, zodat niet
alleen het lössleem (volgens de bodemkaart te vinden in Zuid-Limburg, enkele
plekken in NoordBrabant en bij Nijmegen en Arnhem) en het keileem (te vinden
op sommige plekken in de ondergrond van Drente, de Friese Wouden,
Gaasterland, Oldambt, Twente, De Achterhoek, Wieringen, Tessel, Urk en de
Kop van Overijsel), maar ook de rivierklei en de zeeklei in aanmerking komen. Het
leem kan dus vaak lokaal gewonnen worden. In de practijk laten leembouwers de
leem veelal van elders komen. Bij voorbeeld van een bedrijf in Rijssen, dat
Markelose leem wint.
Een zelfvoorziener, die de grondstoffen uit de naaste omgeving wil halen, kan nog
verder gaan. In hoeverre is grond in z'n algemeenheid te gebruiken als
bouwmateriaal? Er zijn toch onderlandhuizen en plaggenhutten? Zou er met
grondbestanddelen voldoende veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid,
energiezuinigheid en vocht-, warmte-, licht- en luchtregulering te realiseren zijn?
Ik denk daarbij aan het combineren van stro e.d. en grond met Robinia o.a als
buitenbekleding.

Reacties en nieuwe vragen zijn erg welkom. Neem daarvoor contact op met mij
(zie intro). Voor verdere informatie over bij voorbeeld duurzaamheid van hout,
leemtechnieken, zelfbouw e.d. kan je een leemcursus volgen, literatuur
raadplegen of adviseurs, zoals Stichting Robinia's Stimulering Europees
Kwaliteitshout ... .
      
Rein de Jong


HET INKOMEN VAN EEN ZELFVOORZIENENDE HUISHOUDING.

1. Kosten van levensonderhoud

Min of meer noodzakelijke uitgaven, minimaal normaal sociaal, per zelfstandig
wonende volwassene per maand in het land van de gulden, ' 97. (1)
Te toetsen en bij te stellen aan eigen, andere en meer algemeen gemiddelde
gegevens.
Inclusief belastingen, heffingen, onderhoud, vervanging. (2)

Water
---------
.aanvoer                                                             20
.riolering                                                             10
.huisvuil                                                              30

Voeding
------------
incl. genotmiddelen, dranken                              350

Kleding
-----------
incl. bedde- en linnengoed,schoeisel                     50

Brandstof
--------------
.hout, turf, kolen,olie, gas                                     50
.electra                                                               50

Huisraad
-------------
.woninginrichting,meubelen, huishoudelijke
hulpmiddelen,gereedschap                                   75
.telefoon, incl. gesprekskosten                             50
.radio, televisie, disc, tape, incl.kabel, kijk- en
.luistergeld                                                           50
,computer                                                         excl.
.overige electrische apparatuur, wasmachine,
koelkast, stofzuiger enz.                                       25

Woning
-----------
.huur (3)                                                             400

Vervoer
-----------
.lopen,fiets,brom,bus, tram, trein                            50
.auto, vliegtuig (4)                                               excl.
.woon-werk, woon-school verkeer (5)                    excl.

Recreatie, cultuur, onderwijs
-----------------------------------------
.café, restaurant en overig uitgaansleven,
vacantie, abonnementen, lidmaatschappen,
hobby's, cursussen                                              150
.beroepsonderwijs, scholing, studiekosten             excl.

Medicijnen, gezondheidszorg
------------------------------------------
.eigen risico, bijdragen                                           50
.verzekering                                                         100

Overige belastingen (6)
----------------------------
.loon- en inkomstenbelasting                                 125

Overige verzekeringen
--------------------------------
.brand en inbraak, overlijden, ...                               25
.inkomensderving, werkloos, ziek, invalide,
bejaard                                                                375

Diversen
------------
.waaronder reserves, schulden                               100
                                                                          ------
Totaal (7)                                                            2135


(1) De huishouding in een onderhouds- en vervangingsfase, duurzamer
consumptiegoederen aanwezig.
(2) Voor zover belastingen en heffingen de prijs van een product of dienst
overwaarderen, en andere onderwaarderen (subsidies), zouden de bedragen erop
zijn te corrigeren. Evenzo op te hoge resp. te lage lonen.
(3) Is de woning eigendom dan zijn onderhouds- en andere kosten mogelijk 200,--.
In geval van afbetaling (hypotheek) de meerkosten nu te vergelijken met de
minderkosten en vermogenswinst later.
(4) Auto en vliegtuig exclusief omdat in een aantal gevallen geen noodzakelijke
kosten van levensonderhoud. Zijn ze het wel dan stijgt het vervoersbedrag fors.
(5) Woon-werk en woon-school verkeer exclusief omdat ook dan, autoloos maar
noodzakelijk, vervoerskosten frequent hoger liggen.
(6) Uitgaven eveneens voor diensten en goederen in meer dan wel mindere mate
genoten.
(7) Een inkomen volgens de Algemene Bijstands Wet, ' 97, plusminus 2000,--
inclusief ingehouden belastingen en premies, wat te boven gaand.

Uitgaven in geld tegen inkomen in 'natura', aan de transacties een waarde in
natura respectivelijk in geld ontlenend.

wordt voortgezet                                                                   peter piscaer
-----------------------
(2. Baten van werk, vermogen, verzekeringen, anderszins)


                                                                                    VRAAG EN AANBOD

.  zie 0 nummer
.
.
.  geen

--------                                                                                                      -----


Kruiden als sierplant
-----------------------------
Stonden ze eerst in potten op de vensterbank naast de keuken, toen in aparte
bedjes op de grond, nu meer en meer tussen en in plaats van traditionele
beplanting. (Wat een kruid mag heten en niet, de Volkskrant, 2.8.97)
Toch ook mooi vaak, er wat natuurlijker uitziend, lekker ruikend en soms als het
zo uitkomt in keuken, thee of licht geneeskrachtig te gebruiken. Voldoende keus,
zoals engelwortel, mierikswortel, kamille, venkel, maggi, pepermunt, wijnruit,
lavendel, salvia, artemisia en vele andere.
Het nut niettemin meer geheel dan gedeeltelijk verscholen in het schoon.

Misschien hoort het ook zo, het nut in de winkel, het schoon in de tuin en is
verdere ontwikkeling van de trend naar uitgesproken evengoed mooie
gebruiksplant een onwaarschijnlijke.
Geen heggeblaadjesthee uit de voortuin, maar plantvriendelijk gewiede kamille,
wat muntsnoei of salie, uitbundige dille zijn weggegooid op de compost.
-----    pp.

Mededelingen
--------------------
Bladeren 2 te verschijnen per november.


----------------------------------------------------------------------
Uitgave: tweemaandelijks, Studio zelfvoorziening, ...        Copij: per eenzijdig a5,
meerzijdig a4, kantlijnen ! , voor terugzending gaarne envelop met adres en zegel.
Advertenties: f 1.00 per regelruimte, abonnees vier regels gratis. Prijs: incl. port
2.75 , zes vooruit (abon.) 15.00, vijf ineen f 10.00 .
=========================================================
                                                                                                                                                                                                                                        ^
  .