<           BLADEREN ZELFVOORZIENING    4                                  maa 98
--------------------------------------------------------------------

De Raakvraag                                
Grond en zelfvoorziening                 
Het inkomen van een zelfvoorzienende huishouding, slot                           
Schriftmodel                                
Ecosofie                                      
------------

Bij Bladeren 4.

Terwijl de voorgaande vier nummers werden volgeschreven door Peter Piscaer en
Rein de Jong is nu Theo Mohaupt er als derde schrijver bij gekomen. Hartelijk
welkom. Het is de bedoeling, dat meer lezers hun bijdrage aan "Bladeren" gaan
leveren. Het blad kan daarvoor eenvoudig uitgebreid worden en eventueel ook
vaker verschijnen. Zo ontstaat helderheid over zelfvoorziening en ontwikkelen we,
samen de teorie en practijk ervan. Het is bovendien te hopen, dat andere
zelfvoorzieningsinitiatieven de weg naar "Bladeren" zullen vinden. Copij voor het
meinummer is heel welkom en kan je, het liefst kant-en-klaar op A5-formaat, tot
uiterlijk half april opsturen.

Dit keer is er geen aflevering over de studie "Van pekelvat tot diepvrieskist", maar
een mededeling, dat er in het Culinair Museum te Amersfoort ... t/m 19 april de
tentoonstelling "Wat de pot schaft" over het eten in de zelfvoorzienende
huishouding, is. Het is een eenvoudige tentoonstelling in twee zalen met
afbeeldingen en teksten aan de muur en met wat attributen, zoals weckpotten.
Er staan ook weckpotten met inhoud. Op een etiket van een pot met schijfjes
appel (Eldense Blauwe) vond ik de datum: augustus 1978. Zelfs potten van
oudere datum schijnen nog heerlijk eten te bevatten.
                                                                                          door Rein de Jong.

DE RAAKVRAAG.               door Rein de Jong

Terecht wees men mij erop, dat het ontwikkelen van een reiszuurdesem (zie
Bladeren 3) nogal overdreven is. Het is in strijd met een belangrijk criterium van
zelfvoorziening, namelijk efficiŽntie. Wie niet goed in staat is om de zuurdesem te
verzorgen, omdat er niet regelmatig iemand thuis is, moet er niet aan beginnen.

Het is trouwens de vraag of het bakken van brood uit het oogpunt van
zelfvoorziening wel zo geschikt is voor een alleenstaande of een kleine groep. In
het proces van zaaizaad tot brood heb je te maken met de teelt, vele bewerkingen
en het bakken. Alles kost veel tijd en energie. Het is een zoeken naar een
optimale omvang, waarbij de persoonlijk keus ook een rol speelt. Kies je voor het
zelf malen met een handmaalsteen of graanmolentje of zoek je samen met
anderen een molenaar en/of een bakker of besluit je toch maar om niet zelf graan
te verbouwen.
Wil of moet je het eenvoudig houden dan is het koken van de granen heel
geschikt. Van de vijf inlandse graansoorten (haver, gerst, tarwe, rogge en
boekweit) vereist boekweit de minste kookenergie. Boekweit behoort niet tot de
grassoorten, maar tot de duizendknoopfamilie, zoals rabarber. Wel komt
boekweit in gebruik overeen met de andere granen. Zou de goed te bewaren
Middeleeuwse "Ketelkost" van boekweit, vet en groente, op smaak gemaakt met
mosterd of azijn, gegeten met je eigen lepel, die je altijd op zak hebt, en
weggespoeld met bier, goed zijn voor de zelfvoorziener?


GROND EN ZELFVOORZIENING.

Een belangrijke vorm van zelfvoorziening is die met land, nodig voor de verbouw
van voedsel en grondstoffen. De ideeŽn over de omvang van dat land lopen nogal
uiteen. Robert Hart vermeldt in zijn "Forest Gardening" (1991), dat de bostuin van
ongeveer een half ha. een familie van bijna 10 personen kan onderhouden. Het
tijdschrift Intermediair (14-4-'78) noemt 1 ha. voor 6 mensen en Studio
Zelfvoorziening (1990) komt ook op 6 personen per ha. Deze cijfers betreffen
vooral de voedselproductie. De Kleine Aarde (zomer 1990) berekent je
energierantsoen en komt op ruim 1 ha. per persoon, inclusief bijna 1 ha. bos voor
energie en bouwmaterialen. John Seymour betrekt er ook de houtproductie bij. Hij
vermeldt in zijn "Leven van het land" (1979), dat er voor 6 personen 2,5 ha. nodig
is. "Energiewallen" (1987) van Ronald van de Winckel berekent, dat er voor ca. 5
ton luchtdroog hout om en nabij een kwart ha. nodig is.

Helaas blijkt het niet eenvoudig om betaalbare woongelegenheid met ca. 1 ha.
grond in Nederland te krijgen. Er is een markt voor professionele boerderijen en er
is een markt voor huizen met een grote tuin met prijzen van al gauw meer dan
f 50 per m2.

Hoe zit het eigenlijk met de grondprijzen in Nederland? De meest gangbare teorie
betoogt, dat de opbrengst, die een bedrijf met behulp van die grond kan halen,
richtinggevend is voor de grondprijs. Bij voorbeeld bij een hoge opbrengst is dat
bedrijf maar al te bereid een hoge grondprijs te betalen. De grondprijs volgt als het
ware de winstverwachtingen.

In Nederland heeft de meeste grond in overheidsplannen een bepaalde
bestemming gekregen, waardoor de bestemming dus de opbrengstmogelijkheden
bepaalt en dientengevolge ook de grondprijs. Zo kost voor agrarisch gebruik de
grond globaal enkele guldens per m2, voor woningbouw vele tientallen guldens en
voor bedrijven en kantoren enkele honderden guldens nog los van het bouwrijp
maken. Op bij voorbeeld een plek die uitstekend geschikt is voor een bedrijf, een
zogenaamde A1 locatie, is het profijt van de grond voor het bedrijf hoog met als
gevolg een hoge grondprijs.

Wat betekent dat allemaal voor de zelfvoorziener? Hij zorgt voor een rijke
opbrengst van de grond ten behoeve van zichzelf en de zijnen. In principe is er
geen opbrengst over voor de betaling van de grond. Een zelfvoorziener moet dus
over elders verkregen geld beschikken. Voor jongeren zonder spaargeld is zulke
zelfvoorziening dan niet weggelegd. Deeltijdwerk is soms mogelijk, hoewel juist in
de gebieden waar nog grond beschikbaar en betaalbaar is, er weinig werk is. Wel
zijn er oudere zelfvoorzieners, die in een vroegere baan al wat geld hebben
gespaard. Of men leeft van een uitkering, waarbij geen sollicitatieplicht geldt.

Het is volgens mij een weinig structurele oplossing als de weg naar
zelfvoorziening alleen is weggelegd voor mensen, die geld of begunstigers
hebben. Dat sluit aan bij een belangrijke oorzaak van de teloorgang van de
zelfvoorziening in de loop van de 20e eeuw, namelijk de verhoging van de
grondprijs. Het ziet er zelfs naar uit dat het agrarische grondgebruik in Nederland
in de komende eeuw kan gaan verdwijnen door de hoge grondprijs. Een boer kan
nauwelijks nog een boerderij kopen. Gangbare boeren erven de boerderij meestal
van hun ouders. Biologische boeren steunen op sympatisanten, die kapitaal
verschaffen tegen lage rendementen. Als er niets tegen wordt gedaan zal het
grondgebruik via de hoge prijzen verschuiven naar profijtelijker grondgebruik, zoals
intensieve veeteelt, kastuinbouw, intensieve recreatie, energiebouw, infrastructuur
, woningbouw, industrie en kantoren.

Het bestemmingsplan kan de zelfvoorziener misschien een uitweg bieden. Net
zoals men de teloorgang van de natuur tracht tegen te gaan door de bestemming
"natuurgebied" in te voeren, is het zinvol om het in de richting van een
bestemming "zelfvoorziening" te zoeken. Daarmee wordt voorkomen dat de
zelfvoorziener moet concurreren met de rijke villabewoner. Interessant in dit
verband is de discussienota 'Visie Stadslandschappen" van het Ministerie van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (1995) met het idee om nieuwe
landgoederen en buitenplaatsen te ontwikkelen. Zouden hier mogelijkheden liggen
voor de bestemming "zelfvoorziening"?
Het lijkt me wťl, hoewel ik vrees, dat menmet deze ideeŽn vooral aan wil sluiten
bij de behoeften van kapitaalkrachtigen.

                                                                                                Rein de Jong


HET INKOMEN VAN EEN ZELFVOORZIENENDE HUISHOUDING. (Slot)

3. Aanvullend inkomen
   ------------------------------
Redelijk verzekerd en niet geheel verstoken van technis vernuft, de nog vrij hoge
marktuitgaven veronderstellen een markt-, extern- of aanvullend inkomen.
Marktproductie van goederen of diensten in deeltijd, uitkering uit vermogen,
verzekering, voorzien erin in elk geval als minder toereikende opbrengsten in deze
zijn meeverzekerd.
Ten koste weliswaar van de meer toereikende opbrengsten, doch op het te
verzekeren bedrag, 940, kome een basisinkomen, gebaseerd op een gelijk recht
op overige natuurlijke en andere hulpbronnen (1), in mindering. Waarna onder
meer administrative voordelen het minimaal normaal sociaal aanvullend inkomen
mogelijk op voorhand en vrij doen ontvangen.
Temeer daar een dergelijk basisinkomen voortvloeiend uit een (sociaal liberaal)
basisbezit in het land van de gulden ' 97 het niveau van een bijstandsinkomen,
2000, statistis wel haalt en gelijke kansen met zekere resultaten beloont.

4. Besparingen
   -------------------
Hetgeen de huishouding aan marktuitgaven vermijd telt bij gelijkblijvend inkomen
aan, bij vermogen niet af en heeft zo een welomschreven waarde in geld.
Welvaart in natura op kortere of langere termijn neemt daarbij gemeenlijk af,
minderwaardige besparing, soms toe, meerwaardige besparing.
In geval van minderwaardige besparing, behoeften en noden dienen zich aan, kan
de huishouding overgaan op zelfproductie om welvaart op te vijzelen en besparing
te redden.
Dubbel verdienend alsdan, het hardere of zachtere besparingsbedrag en de
waarde in natura van het zelfproduct.
Met aanvankelijk marktinkomen van 2135 om enigerlei redenen intact telt naast
zelfproductie ter waarde van 1545 maandelijks 1195 aan in de kas.
De besparing gaat teloor als de huishouding terugvalt op de markt of als het
externe inkomen slinkt.
Marktproductie vermag dit laatste te keren, anders zonder besparing of zelfs
zonder geld.

5. Groei
    --------
Geen geld scheelt de huishouding 940 aan marktuitgaven bij krimp als gevolg
naar 1545 in vlottende waarde.
Betrekkelijk welvarend nog afgezien van wat strategise import die de 1545 mede
schraagt.
Meer krimp, maar onder voorwaarden kansen onmiskenbaar op groei.
Handige productie, verstandige consumptie weten voormalige waarden op posten
van Water tot Diversen wel te evenaren of soms te boven te komen, zodat de
interne geldomloop en -voorraad van de huishouding gedurig kan worden
bijgesteld, in redelijke vergelijking met marktalternativen.
Fraaie tuin, huis, huisraad, kleding, goed voedsel, kortom te kwantificeren
welvaart in velerlei vorm aan welzijn geduldig te toetsen.


(1) Zie ook 'Zelfvoorzienend wandelen, politiek', Studio Zelfvoorziening.

---------------                                                                                  peter piscaer


SCHRIFTMODEL

Een niet onlogise voortzetting van voorafgaande losbladige uitvoering van Bladeren
zouden losse A5-jes zijn op volgorde in envelop.
Misschien kant en klaar voor ringband, misschien zonder envelop: met priem en
draad of te ontwikkelen eenvoudig ringapparaat geringd, wellicht gelijmd.

Edoch, ten koste van een prijzig en aan te passen nietapparaat, wat terugvallend
op handzaam en beproefd schriftmodel, met draad en goede knoop te zijner tijd
te binden.
------------------------------                           pp.


Wie het echte licht heeft mogen aanschouwen.
Wie de zuivere liefde heeft mogen ervaren.
Weet dat alles eeuwig is.
Zijn of haar handelen zal worden overeenkomstig deze tijdloze geest.

HET LUST- EN HET LIEFDESPRINCIPE
-----------------------------------------------------------
Iedere mens hunkert van nature naar liefde en licht, bewust of onbewust. In onze
onmacht zuivere liefde te ervaren, of te mogen ervaren, grijpen we alles om ons
heen aan om haar te substitueren, te vervangen. Waar echter vervangen wordt is
minder ruimte voor liefde. Twee elkaar voortdurende tegenwerkende principes: het
lust- en het liefdesprincipe.
Daarnaast vaak nog erg verwarrend ook.
Het lustprincipe is echter hard, misleidend en verwoestend, niet alleen voor
onszelf maar ook voor onze omgeving. Het liefdesprincipe is zacht, helend, zeer
vervullend en rein. Door minder te substitueren, te vervangen ontstaat een houding
waarin de liefde kan neerdalen. Het is derhalve een groter levenskunst sober dan
in luxe te leven. De huidige maatschappij omhelst echter met name het
lustprincipe, enorme verwoestingen tot gevolg hebbend.
Het wordt zelfs tot norm verheven de liefde toch vooral niet te zoeken.... Wie haar
echter heeft mogen leren kennen, blijft haar trouw.

WERKEN, ECOCRIMINALITEIT, GELD EN ZELFVOORZIENING
---------------------------------------------------------------------------------------------
Niemand kan zonder werken, we hebben immers een lichaam en daar zal voor
gezorgd moeten worden. De natuurvolken handelden ooit vanuit een diep respect
voor al wat leeft. Geld was onbekend, wel werd er geruild.
In het huidige maatschappelijke systeem is het onmogelijk volgens de normen
van een natuurvolk te leven. Je moet immers betalen. Geld is de spil waar alles
om draait, het vertegenwoordigt de mogelijkheid tot lustbevrediging. Op zich hoeft
het geen kwaad ruilmiddel te zijn, maar is dat inmiddels wel geworden.

Want hoe kom je tegenwoordig aan geld ?!
Vind een nieuw, letterlijk en figuurlijk niet te verteren produkt uit, maakt niet uit
wat, en zorg ervoor dat de mensen het willen HEBBEN. Natuurlijk moet eerst een
stuk maagdelijke aarde efficient omgetoverd worden in een nog efficientere fabriek
door gebruik te maken van de modernste materialen waar anderen al een fabriek
voor hebben opgericht. Sandwichplaten met heel veel PUR. Zet de moderne
horige en lijfeigenen ( of moet ik de tegenwoordige bijstandsgerechtigden anders
zien?) tegen het laagste loon in zo'n fabriek 'and let it role.....'.
Produceer massa's rotzooi en je aanzien zal stijgen, je wordt maatschappelijk
zeer gewaardeerd. Het geld stroomt binnen, je doet het goed volgens de huidige
maatschappelijke waarden en normen want je werkt hard (aan de bevrediging van
je eigen lustgevoelens).
Kijken we een paar honderd jaar verder dan liggen de producten op de vuilnisbelt
inclusief de PUR van de fabriek. Een hoop troep erbij. Hier moet dus duidelijk een
ecocrimineel aan het werk geweest zijn !
Zelf werkte ik ooit op het laboratorium van een ziekenhuis. Liters benzeen,
tolueen en xyleen verdwenen dagelijks in het riool anno 1976 van dat lab. De 3
heren specialisten verdienden er ieder ca. F 200.000 per jaar. De laboranten
zaten met hun handen in deze uiterst kankerverwekkende stoffen die dwars door
je huid gaan.
Toen ik vragen stelde werd met ontslag gedreigd. Logisch; zij wilden van de
patienten verzekerd blijven die ze zelf maakten !
Uiteindelijk heb ik zelf ontslag genomen, ik hield dit niet vol.

Als je zo toch geld moet verdienen dan zeg ik NEE ! Toch vertegenwoordigt
iedere Nederlandse gulden voor een groot percentage vergelijkbare eco- en
andere criminaliteit. In zijn kringloop is het een besmet ruilmiddel geworden. Alles
is inmiddels zo vervlochten geraakt dat ik, met enige terughoudendheid durf te
stellen dat een hoog inkomen staat voor een hoge mate van (eco) criminaliteit,
ongeacht hoe integer het geld ook is verworven. Het wordt steeds beschamender
dat je wordt verplicht je ervan te bedienen.

De hand in eigen boezem steken betekent kiezen voor zelfvoorziening. Het
schept een mogelijkheid om met minder geld een aldus zuiverder leven te leiden.
De weg van de zelfvoorziener is er echter een van een lange adem. Er moet nog
ontzettend veel ontwikkeld en uitgezocht worden om tot een, voor velen sprekend,
model te komen dat voldoet aan de zeer kritische eisen die moeder natuur ons
oplegt. Een ecologisch systeem dat haar goedkeuring weg kan dragen dient
bedacht en/of gevisualiseerd te worden. Een nieuwe wetenschap dient zich
aan........

DE ECOSOFIE
-----------------------
Uit het Van Dale's woordenboek:

ecologie:, -leer van de betrekkingen tussen dieren en planten en de omgeving
waarin zij leven, m.b.t. de mens, -studie van en onderzoek naar de invloed van de
mens op de ruimte en omgekeerd.

eco= huis, woonplek
logie= leer, wetenschap
filo= houden van, vriend
sofie= wijs, slim, knap, bekwaam, geleerd

letterlijk vertaald: ecologie = leer van een woonplek, ecosofie = wijsheid of
geleerdheid omtrent een woonplek

Waar de ecologie een meer bestuderend karakter heeft, heeft de ecosofie een
meer redenerend karakter. De ecosoof maakt dankbaar gebruik van de kennis van
de ecologie en gaat daarmee aan de slag om middels de ratio en andere
technieken te komen tot een ander concept van de leef- en de woonplek.

Dat aan het huidige ecologische systeem Nederland danig wat schort weet
iedereen. Maar niemand voelt zich bij machte daar verandering in te brengen. Hier
en daar een ecosoof die zich voornamelijk theoretisch opwerpt. Dan nog verspreid
enige ecosofen die praktisch bezig zijn en die zich voor een enorme taak gesteld
zien staan. De meeste mij bekende ecosofen voeren de zelfvoorziening, ieder op
eigen wijze, hoog in het vaandel.

Helaas weinig mensen durven het onbekende pad van de ecosofie en de
zelfvoorziening te gaan. Terwijl deze maatschappij schreeuwt om alternatieve
vormen van leven blijft de wetgever een uniforme leefstijl van de burger afdwingen,
een keurslijf dat langzaam maar zeker uit z'n voegen barst...........

Een zuiver ecologisch systeem lijkt niet meer haalbaar in deze tijd, vaak worden
industrie of huidige transporttechnieken geimpliceerd bij de realisering van een
nieuw ecologisch systeem.
Alleen de natuurvolkeren bezaten ooit de kennis om een zuiver ecologisch
systeem intakt te laten. Zie de ecosofie als handreiking om deze verloren en
verborgen materiŽle- en spirituele kennis weer zoveel mogelijk te doen integreren,
spaarzaam maar zeer bewust gebruik makend van de huidige stand van de
techniek, om dichter te komen bij een zuiver ecologisch systeem.
Een voorbeeld: daar waar bv. metaal gebruikt wordt (bijl, mes, zaag, kruiwagen,
hamer etc.) is ook metaalindustrie nodig. De ecosoof zou hier vooralsnog meer
ruimte kunnen laten door metaal als een noodzakelijk kwaad te zien om tot een
positieve ontwikkeling te kunnen komen, zonder tot de ontkenning van dat kwaad
over te gaan. We zouden er goed aan doen tot erkenning van de term 'ecosofie'
over te gaan. Een zuiver ecologisch systeem is het einddoel. De weg er naar toe
wordt voorbereid door de ecosofie. Het wordt nodig tijd deze term aan het Van
Dale's woordenboek toe te voegen.

Aan alle werk kleven, in meer of in mindere mate ecologische nadelen. De
ecosofie lijkt de wetenschap bij uitstek daar het licht over te laten schijnen. De
grenzen liggen voor ieder individu anders, het kan niet anders als dat de ecosofie
een zeer boeiende wetenschap gaat worden.

Theo Mohaupt

----

MEDEDELINGEN

Zelfvoorziening 5, voorheen Bladeren Zelfvoorziening, uit te komen in mei.

PROMOTIE

Wie het blad eens wil uitdelen, versturen, ter inzage leggen of, in overleg, los
verkopen kan ter fotocopie nietjes verwijderen, een meer geschikt exemplaar, dan
wel in vijfvoud bestellen.

AANBOD

Bladeren Zelfvoorziening 0 t/m 3, los of gebonden. f 7.50


--------------------------------------------
Uitgave: Studio zelfvoorziening ... Copij: per eenzijdig a5. Advertenties: f 1.00 per
regelruimte, abonnees 4 r. gratis. Prijs: f 3.00, zes vooruit 15.00, vijf ineen 10.00 .

==========================================================

                                                                                                               
^
  .