<                                 nieuwsbrief zelfvoorziening
------------------------------------------------------------------------------------------------------
31                                                                          jan - jun '10


Bij jaargang ' 10

Frederik van Eeden update 3

Walden vijf, 1, duurzaam ...

Additiven onder e-nummer

Zelfvoorziening, gebruik van het woord voor 1970

Groene ontwikkelingen
            
  .
-----------------------------------------------------------------------------------
 
Frederik van Eeden update 3                                               (jul 09)

Meevaller bij het online aantreffen van Werk en brood' en De bezwaren tegen co÷-
peratieve rijkshoeven' was het eveneens aanwezige Walden in droom en daad.
1

Mogelijk (!) mede tot stand gekomen dankzij het sinds 1974 op enige schaal ver-
spreide pamfletgedicht Model, waarin zelfvoorzienend tuinhuis Walden 3, en het
vervolgens aan diverse uitgeverijen aangeboden poŰtis essay Walden drie.

Een bespreking van Walden in droom en daad' in de Volkskrant was aanleiding
uitgever Huis aan de drie grachten' het poŰtis essay in 1981 als negende en laat-
ste ter uitgave aan te bieden. 
Onbeantwoord gebleven, het boek verder niet gekocht of ingezien, maar nu dan
toegevallen en ervan vooralsnog met name De ontwikkeling van Van Eedens soci-
ale denkbeelden' relevant bevonden.

Immers, in 1988 aan het Frederik van Eeden Genootscha
p 2 : Bijgaand enkele
berichten van Studio Zelfvoorziening. Verzoeke onderzoek van mogelijkheden tot
financiŰle of andere steunverlening aan deze stichting.
Bekrompen socialisme' is een van meer dan een niet gepubliceerde ingezonden
brief. Zelfvoorziening en anarchisme' zou aangevuld kunnen worden met een
studie van Van Eeden's sociaal economise notitis. ...".
3 

Leidde slechts een herinnering aan het schrijven tot enig antwoord, geen ver-
wijzing daarin naar het blijkbaar al geruime tijd bestaande, voornoemd De ontwik-
keling van Van Eedens sociale denkbeelden.
4

Een meticuleuze, interactive bespreking van artikelen en essays in chronologise
volgorde. Discussie eveneens met andere Van Eeden commentatoren. Als zoda-
nig bijzonder volledig en verhelderend, al gaat de man en of zijn werk bij behande-
ling van De bezwaren tegen co÷peratieve rijkshoeven' nu en dan flink onderuit. 
                                                                                                                    
.
"Van Eeden houdt zich goed, maar blijkt tot niet meer dan een zwak tegenbetoog
in staat. Zo viel er ook weinig in te brengen tegen Piersons nuchtere constatering
dat kapitaalsverplaatsing nooit een middel kan zijn tegen werkloosheid, en dat wie
op het terrein van de economie bezig is, enige kennis dient te bezitten van zijn
vak, zoals die van een arts verwacht mag worden op het gebied van de physiolo-
gie."
5

Het is maar wat je een 'zwak tegenbetoog' noemt. Zijn De bezwaren ..' wel goed
gelezen en wordt v. E's weergave van Piersons argument dat kapitaalsverplaatsing
nooit een middel kan zijn tegen werkloosheid (want die zal overgaan in het bedrijf
waaraan kapitaal onttrokken wordt)
6 zomaar, na kennisname ook van 't tegenar-
gument, begrepen ?

Nee dus, want wat wordt bedoeld met het veelduidige 'kapitaalsverplaatsing' dat in
diverse uitleg werkloosheid waarschijnlijk best oplost. Ontbreekt zo een vraag naar
de context van Piersons bewering, die v. E. kende maar niet weergaf. Wellicht
roepen De Ley en Luger hier maar wat, zoals ook valt af te leiden uit de reeks min
of meer 'dodelijke' commentaren van Treub, Kalff, van der Goes, Tak en Domela
Nieuwenhuis, die zonder tegenspraak volgt. De laatste twee:

"Slechts Tak heeft oog gehad voor het feit dat Nederland reeds toen te dicht be-
volkt was om een zo sterk agrarisch gericht plan te doen slagen en dat natuurpro-
dukten alleen niet ontoereikend
7 zijn om in de behoeften van de bevolking te
voorzien. Van Eeden houdt eenvoudigweg vol dat ons land vruchtbaar genoeg is
en verder dat waar vlas en wol geproduceerd worden, vanzelf ook spinnerijen en
weverijen nodig zullen zijn."

"Domela Nieuwenhuis in Recht Voor Allen is nog het meest fundamenteel in zijn
kritiek als hij stelt dat Van Eeden een lapmiddel voorstelt, waar hij het internatio-
nale concurrentiesysteem had dienen aan te tasten. Wie gaat er nu oorlog be-
strijden door de vechtenden een Rode Kruis-afdeling achterna te zenden!?"
.

Wat meehuilend aldus met de wolven in het bos
8, Kalff 's verwijt van Lassalle
nabootsing lijkt niettemin overtuigend weerlegd, al is de verwantschap tussen voor
zich producerende Rijkshoeven en Lassalle's Productieve associaties' misschien
sowieso een tikkeltje vergezocht.
9

Aanvullend op eerder 'machine argument' zijn uiteenzettingen op dat thema over
Ruskin-van Eeden
10. De Lassalle kwestie en een sterke samenvatting van Werk
en brood' gaan eraan vooraf.

Na De bezwaren ..' worden nog besproken de lezingen (van Eeden inmiddels
gevestigd op ' Walden') Waarvan leven wij, Recht of macht, Waarvoor werkt gij,
Binnenlandse kolonisatie, een aantal over Mensch en maatschappij, later gebun-
deld tot De blijde wereld', (1898-1902) en het artikel De cooperatie van Kettering'.
Vermeld verder Gemeenschappelijk Grondbezit, een toelichting voor den arbeider.
(' 03), Vae victis (' 03) , De vrije arbeid op Walden. (' 08), enkele anderen.           
.

Het essay Een weinig experimenteele sociologie (1907) en een artikel Mijne
ervaringen op sociologisch gebied
11 ontbreken, maar zullen met andere sociaal
beschouwende en - hervormende geschriften in de verzamelde 'Studies' zijn terug
te lezen.

De Werk en brood' uitwerkingen Waarvan leven wij, Recht of macht, Waarvoor
werkt gij' en Binnenlandse kolonisatie' in originele versie eventueel nog eens door
te nemen
12, de Mensch en maatschappij 13 lezingen nemen stelling tegen
marxistische sociaal-democraten
14 en pogen voorafgaande in een ethisch- religieus socialisme te funderen, met als einddoel "een zuivere, socialistische
maatschappij, een internationaal gemeene-best met gemeenschappelijk grond-
bezit, een vrij en rechtvaardig volk wonend op een vrij land, een veredeld
menschen ras, een blijde wereld".
15

Weergave van beschouwingen tenslotte over co÷peratie-vormen, minder specifiek
dan Rijkshoeven en breder maatschappelijk toepasbaar.                                   

Gaat De blijde wereld' enigzins 'ins blaue hinein'
16 uit voorafgaanden spreekt een
klaarblijkelijke diagnose van een minder gezonde samenleving plus aanwijzing
omtrent therapie. Als zodanig qua originaliteit
17 en compleetheid ongeŰvenaard
waarschijnlijk in het taalgebied.

Bovendien, min of meer tegen de verdrukking in aanzetten tot verwerkelijking im-
proviserend: de kolonie Walden, ' 98, vereeniging Gemeenschappelijk Grondbezit
met blad De Pionier, ' 01, maatschappij voor werkverschaffing De Eendracht, ' 04
(voor ontslagen stakers van spoorwegstaking), is dat eerder lof waardig dan blaam
vanwege pover succes. De blaam treffe vooral tijdgenoten die zinnige suggestis
om uiteenlopende reden niet oppakten.

Waren sociaal progressiven en anderen toentertijd meer tot elkaar gekomen qua
recht, macht, productie- en leefwijze, politieke participatie, ..., dan was uit onethis
feodalisme en idem liberalisme (voorzover) een aanzet tot humaner 'socialisme' voortgekomen mogelijkerwijs.

Evenals De amerikaanse droom .. ' ontging De ontwikkeling ..' en hoogstwaar-
schijnijk het '.. Genootschap eigentijdse
18 wederopleving van 'terug naar de na-
tuur' en ' voor-zich productie' motieven, aanzienlijk omvangrijker maar niet minder
diffuus dan op het kortstondige Walden en daaromtrent.
19

Overigens, een droom is een droom is een droom.
------------------------------------------------------------------------
                                                                Meer Frederik van Eeden, nwsbrf 32.

1. http://www.dbnl.org/tekst/eede003wald01_01/index.htm
J.S. De Ley en B. Luger, Huis aan de drie grachten, 1980.
2. Per adres universiteitsbibliotheek Amsterdam. Een bericht in 2008 aan hetzelf-
de genootschap, op ander adres nu, over de Frederik van Eeden update in online
Nieuwsbrief zelfvoorziening' trof eender lot en interesse.
Zie evt.
http://www.frederikvaneedengenootschap.nl/index.html.
Aan de hand van chronologie en bibliografie aldaar zijn maatschappij critise, her-
vormende en beschouwende geschriften (Van Eeden als socioloog) lastig en min-
der volledig als in De ontwikkeling ..' bijeen te leggen.
3. Zie evt. Walden vier, 2, blz. 49, p.24.
4. Zo evenmin in betreffend gedeelte van De amerikaanse droom van Frederik van .
Eeden, Marianne Mooijweer, 1996. Zie evt. Nwsbrf 19, Co÷peratieve kolonies.   
^
5. De ontwikkeling .., 44.    
6. De bezwaren .., 243, 250.                        
7. Tekstfout waarschijnlijk.                                                                             ^
8. Meer wolven dan bos rond Van Eeden, zo lijkt het nu en dan. In Colmjon's criti-
se en niet altijd even leesbare achtergrondstudie De beweging van tachtig', Aula '
63, komt ie er evenmin best van af.
Een Van Eeden van eigen maaksel valt te lezen in de Jan Blokker bespreking van
De amerikaanse droom .. , de Volkskrant, 5.10.96.
9. De ontwikkeling .., 43.     
10. De ontwikkeling .., 41.                                                                             ^
11. Zie Co÷peratieve kolonies, vtnt 3. Van Eeden als socioloog' zou uit Studies IV
onder meer best zijn samen te stellen.
12. Reguleren (egalitair privatiseren: basisbezit) van privaatbezit zou de voorkeur
verdienen boven afschaffing ervan. En politieke plus parlementaire actie is onge-
twijfeld complementair aan economische actie, d.w.z. "het door ieder, persoonlijk,
daadwerkelijk veranderen van zijn bestaanswijze (De ontwikkeling .., 49)"
13. Titel later (1925) van een sociaal wetenschappelijk tijdschrift.
14. "De gevaarlijkste en verderfelijkste ontaarding van het socialisme" (De ontwik-
keling .., 55)
15. De ontwikkeling .., 58.
16. De amerikaanse droom .. ' hfdst.1 en 2, een goede aanvulling ook op De ont-
wikkeling ..', geeft een andere indruk.
17. Naarstig speuren naar be´nvloeding lijkt hoofdthema van de critic.
18. Zeventiger jaren.
19. Op tal van kleine landeigendommen in de periode zullen meer pragmatise en
misschien ook enkele ' ideologise' vormen van private voor-zich productie zijn toe-
gepast. Door focus op gemeenschappelijkheid en co÷peratie zouden deze vrijwel
uit het zicht zijn gebleven.                                                                             
^
-------------------------------------                                                                       ^
Zie evt. ook (van Eeden) nwsbrvn 19, 28, 29, 32.
                                                                                                      
^      .
                                                                                                                     
Bij jaargang ' 10

Enig oponthoud was niet verkeerd, de bijdragen 1e halfjaar ' 09 beziend. Ermee
ook Walden vijf, 1, Duurzaam' gereed. Inzage in het document alsmede het boek-
werkje zelf dan ook vrij spoedig beschikbaar. Walden vijf, 2, Kleinste voetafdruk'
volgt als het even kan later het jaar.
 
Uit het stof opgediept inmiddels Vereniging voor zelfvoorzienend levensonderhoud
(1). De oplossing erin voor het financieringsprobleem van projecten zelfvoorziening
lijkt nadere beschouwing te rechtvaardigen.

Terugblikkend op vorige voorwoord, het hazelnoot kraken ging vlot, leuk voorraadje
nu voorhanden, maar bleef liggen zodat het te zijner tijd weer kan worden opgevat.

De vegetarise worst wens ging nog niet in vervulling, wel duikelen per televisie
meer en meer top en andere koks op. Ook vegetarisme is groeitrend. In een radio-
gesprek 24 dec over natuur en milieu was voorkeur ervoor vrijwel unaniem. De be-
sparingseffecten ervan dan ook gigantis. 

Van overige besparing van vooral energie was weinig sprake. Een opmerking van
welbekende milieuprofessor dat we zonder verlies aan comfort met slechts een
kwart van nu gebruikte energie toe zouden kunnen, ging in de discussie verloren.

Eveneens ontging het gezelschap (..., Partij voor de dieren, Milieu centraal, Na-
tuurontwikkelaar bioloog) de mega import van voedselgrondstoffen die de 'nieuwe
natuur' wat sentimenteel en ongeloofwaardig maken.

Trein nog altijd trend, zie ook de Kopenhagen Cop 15 expres. Auto dankzij
hybride en electris wat minder fout. Autobus als openbaar vervoer nog niet echt in
beeld. Werken bij wonen en vice versa, absent.

Blinde vlekken wellicht, zoals voorzover sociale kwesties in aantekenboeken van
Da Vinci, waar vegetarisme indirect present (2). Of vrouwen aan de basis in het
emancipatie discours. Vrouwen aan de top maakt er de dienst uit. Top zelf noch
basis im frage.
----------------------------------------------------------------------------------                            
1. Zie evt.
www.zelfvoorziening.nl/inzage_w.v_2.html#zes
2. Vergl.
www.sacred-texts.com/aor/dv/index.htm  XIV, p.844. Ook: wikisource of
geschiedenis van het westers vegetarisme [met tipise Van Eeden interpretatie].
                                                                                                                   
^
                                                                                               feb '10
Zojuist verschenen

Walden vijf, 1, duurzaam ... ' html editie, 40 blz.         
inzage
                                                                                                                  
-------------------------------------------------------                                   ^
                                                                                                                    
Additiven onder e-nummer   (leefwijze, 1)                                mrt '10

Deze te checken onder andere middels
zelfvoorziening.nl/sites 1, e-nummers.
Voor het handige gidsje dit offline te doen, zie
bouillonmagazine.nl/e-gids.

Wel even schrikken, voedsel en waren autoriteiten even betrouwbaar als die der
financiŰle markten ? Volgens online e-nummer gids van Voedingscentrum.nl (eten
en gezondheid, wat zegt een etiket) valt het allemaal wel mee, de (vermeende)
gevaren worden niet vermeld of als merendeels ongegrond aangeduid. Internet
zoeken op 'e-nummers' evenwel geeft nogal wat critise berichten, zodanig dat
vermijden van problematise additiven, risico's uitsluit. 

Zeggen etiketten niet alles en is ook algemener 'chemise' milieuverontreiniging
bron van gerede zorg, geen of minder twijfelachtige producten consumeren is in
ieder geval iets. En ze zijn er wel, producten zonder of met veilige, voor zover be-
kend, e-nummer additiven.

Wie nog meer op zeker wil spelen produceert producten zo mogelijk geheel of
gedeeltelijk en met betrouwbare ingredienten, zelf. Andersom, wie producten
geheel of gedeeltelijk zelf produceert, omdat het geld spaart en of leuk is, wint
daarbij als het even kan gemakkelijk ook op 'gezond'.

Veel hulpstoffen die de fabrieksmatige, grootschalige en deels globale massapro-
ductie behoeft, dan wel uit winstoogmerk toevoegt, zijn voor de meer zelf produ-
cent vooral overbodig. Ook betreffende arbeidsomstandigheden dan in eigen be-
heer.

Intelligente zelfwerkzaamheid aldus gezonder, creativer, voordeliger, mens- en
eventueel diervriendelijker. Onontbeerlijke grondstoffen daarbij zogewenst te
betrekken uit locale en regionale biologise productie. Toegegeven, vrij duur, zodat
zelfproductie van voeding- en smaakstoffen in nuts-, achter- of voortuin geld
uitspaart.

De gehele of gedeeltelijke toeleverings infrastructuur van sommige producten,
waaronder vervoer en niet altijd even prettig en goed betaald werk, zo mondjes-
maat te ondervangen.

Intelligent niet consumeren spaart bovendien zelfwerkzaamheid plus productie-
middelen en is, als redelijkerwijs mogelijk, dan ook meest economis.
-----------------------------------------------------------------------------------------------
                                                                                                     
^
                                                                                                               
Zelfvoorziening, gebruik van het woord voor 1970.  1            apr '10

Enig resultaat tot voor kort in De bezwaren tegen co÷peratieve rijkshoeven,
Frederik van Eeden 1897.
2  Google books' onlangs gaf er meer. 3

Algemene of overwegende, materiŰle zelfvoorziening per land of natie buiten be-
schouwing, die per stad, dorp, bijeenwonende groep, gezin, individu, nadrukkelijk
erin. Specifieke zelfvoorziening, per product of dienst, daarbij in de laatste
gevallen te beschouwen als deel uitmakend van algemene zelfvoorziening en
ervan het gehalte bepalend.

De oudste vindplaats tot nu toe geeft een wat andere betekenis, financieel zelf-
voorzienend, dan wel beleidsmatig onafhankelijk.  
Historie der Hollandsche staatsregering: tot aan het jaar 1795 ... , Adriaan Kluit,
1802, p.102: ... voor zoo verre, bij afwezigheid of bij stilstand van 's Konings
gehoorzaamheid, zij konden gerekend worden, de macht van zelfvoorziening te
bezitten. ...
4

Typis specifieke zelfvoorziening: De landvrouwen en de zelfvoorziening van groen-
ten. Nederlandsche Landstand, afd. voorlichting. 1942. 15 p.

Een tweede 'zelfvoorziening' zoals min of meer bedoeld in De vrije arbeid op Wal-
den, p.8, Frederik van Eeden, 1906.
... ter onmiddellijke bestrijding der werkeloosheid, een landbouw-onderneming zou
beproeven, waarin het beginsel van zelfvoorziening zou worden doorgevoerd. ...

Vervolgens, uit de kring ook van de vorige: Tat tvam asi (dat zijt gij) aanteekening-
en van een kristalkijker, p.253, Nico van Suchtelen, 1933.
... De geweldige opleving van het nationalisme wijst er misschien op dat het
begrip eener gezonde zelfvoorziening te veel wordt verwaarloosd. Maar de vloek
der beweging, die heel Europa te gronde moet richten als zij zich nog sterker
uitbreidt ...
5

Verschillende met betrekking tot Ned. Indie en Nieuw Guinea, o.a: Eenige be-
schouwingen over het geldverkeer in de imheemsche samenleving van Ned. Indie,
p.6, Petrus Bakker, 1936.
... Het wezen van de gemeenschap, volkomen gebaseerd op het beginsel van zelf-
voorziening (zoowel wat productie als structuur aangaat) moet noodzakelijkerwijs.

Nederlands Nieuw-Guinea, een land in opbouw, p.66,  P. Kasberg, 1956.
... Zelfvoorziening. Een opvallende trek van het Papoea-leven is de neiging tot
zelfvoorziening. Zo enigszins mogelijk voorziet ieder geheel in eigen behoeften en
haalt uit zijn natuurlijke omgeving het merendeel van wat hij nodig heeft. Daartoe is
de Papoea landbouwer, veeboer, jager, visser, hout- ... ... In een dorp ziet men ge-
woonlijk niet, dat bepaalde mensen zich speciaal bezighouden met het maken van
stenen bijlen of draagnetten, met de varkensteelt, of met het verbouwen van voed-
selgewassen. Deze neiging tot zelfvoorziening komt zelfs tot uitdrukking in ...

Anderen, eveneens veelal met betrekking tot 'primitive' samenlevingen, actueel
dan wel in eigen (economise) geschiedenis:

Oosterse economie: een inleiding, p.18, Julius Boeke, 1956.
... organische grondslag van de typische dorpsgemeenschap, haar afhankelijkheid
van de grond, en het traditionele karakter van haar zelfvoorziening, ...

Landbouwkundig tijdschrift, volume 69, p.680, Nederlands genootschap voor land-
bouwwetenschap, Nederlands instituut van landbouwkundig ingenieurs, 1957.
... De bedrijven zijn geheel ingesteld op zelfvoorziening en leveren dus geen sur-
plus op. Toch kan de Pakistaanse boer het niet geheel zonder geld stellen, ...

Handboek der geografie van Nederland, vol. 5,  G. Mulder, 1959.
... waarin alles was ingesteld op zelfvoorziening, werden de ambachten vnl. in de
kerkdorpen uitgeoefend. Tot de belangrijkste ambachten behoorde het ... 

Eigendom in een nieuwe tijd, p.253, Balthasar Pinckaers, 1960.
... wereld kende men nog overwegend de zelfvoorziening, eerst omstreeks 1870
kwam men, midden in de economische ontsluiting van de zandgebieden, ...

Nadere focus op de diverse 'zelfvoorziening' zal een aanzienlijke differentiatie te
zien geven in hoe, en onder welke natuurlijke en sociale voorwaarden een en
ander functioneerde. Zaken onder meer als arbeidsverdeling, ruil, aanwezige
marktvoorziening (en -afname), belastingen, pacht, herendiensten, ..., zullen er in
wisselende mate deel van hebben uitgemaakt. 

Reconstructie vanuit etnografise, cultureel antropologise en historise studies
brengt mogelijk nieuwe gezichtspunten aan het licht, temeer omdat de werking
van het zelf voorzien in de diverse locale huishoudingen niet altijd object van
nadere aandacht en analyse was.

Naast Van Eeden en wellicht bij verdere lezing Van Suchtelen geen werken vˇˇr
1970 tot nu toe 6 die de meer huishoudelijke zelfvoorziening niet zozeer neutraal
als wel positief beschrijven, zoals bij 'economise ontwikkeling' en 'modernisering'
overwegend gebruikelijk. 
-----------------------------------
1  Te volgen door Zelfvoorziening, gebruik van het woord 1970 - 2010' waarin een
keuze uit de rest van de resultaten.
2  Zie nwsbrf 29, Fr. van Eeden update 2.
3  Feb.'10. Google books' geeft niet alleen titels waarin een bepaald woord, maar
ook zodanige tekstgedeelten. Soms, zoals anderen, wanneer auteursrecht het
toelaat, de gehele tekst.
4  Een zinsnede die terugkomt in Geschiedenis der Nederlandsche beroerten in
de
16e eeuw, Willem Nuyens, 1866, p.193.
5  Vergl. nwsbrf 19, Co÷peratieve kolonies, alinea met vtnt 6. In verband ermee is
de context van het citaat wellicht belangwekkend.
6  Een fractie nog maar van aanwezig tekstmateriaal is 'gescand'. Veel van de ver-
melde nederlandstalige werken hebben de Universiteit van CaliforniŰ als thuisadres
                                                                                                           .
                                                                                                         
^
Groene ontwikkelingen                                                             mei '10

De groene uitroep- en vraagtekens in nwsbrvn 19, 22, 26 en 28 voortzettend als
Groene ontwikkelingen. Aandacht daarin voor hetgeen zich als zodanig aandient.
Thuis-, buurt-, volks- en stadstuinen, permacultuur, eco projecten//wijken/dorpen,
transitiesteden en wat al meer het groene pad kruist.

Na de Eetbare stad' expositie in Maastricht ' 07
1 doen de Eetbaar landschap'
manifestatis in Rotterdam en Tilburg ' 09 het er nog eens dik bovenop.
2 
Een meer reguliere inleiding tot evenementen geeft overeenkomstig persbericht
3
en subpagina Kunst en design.
4

Manifest

Eetbaar Rotterdam
5 voorziet het hans en grietje gebeuren van een heus zij het
vaag manifest : Stadslandbouw promoot gezonde voeding en beweging. Het com-
bineert ondernemingszin met een gezonde levenstijl. Het vormt daarmee een aan-
vulling op en versterking van schooltuinen, volkstuinen en buurtmoestuinen." Of :
Stadslandbouw vormt een toevoeging aan de huidige planning van de stad. Het
zet in op een zinvol gebruik van restruimtes en, soms tijdelijk, braakliggende
gronden. Hierdoor wordt de ruimtelijke kwaliteit gewaarborgd. Daarnaast kan het
bijdragen aan de realisatie van aansprekende beeldbepalende gebouwen in het
hart van Rotterdam."

Van meer volks- en buurtmoestuin, eetbaar stadsgroen, uitdunningsbouw, ..., is
vooralsnog geen sprake, schrikbeelden van bepaalde gebouwen zijn te vinden op
Vertical farm.
6  Alles moet anders maar wel hetzelfde blijven. Ga liever ook (voor
(veel) minder geld ...) de stad uit. Op gelieerd Stadslandbouwblog is een en ander
vanaf  ' 08 te volgen.
7
                                                                                                                    
.
Tilburg

Tilburg, voor Rotterdam niet onderdoend, beschikt dankzij de Brabantse milieu
federatie' over berekeningen van studenten van de Rurale sociologie groep' te
Wageningen.
8 
In het kader van Co2 reductie bespaart voedselproductie dichterbij op transport
kilometers. Binnen de gemeentegrenzen wordt nu 180 ha. als zodanig gebruikt.
En zou ongeveer 40 ha. extra ertoe kunnen worden bestemd. Voor de gehele
stedelijke consumptie van, let wel, aardappelen, groenten, fruit, zouden 550 ha.
zijn vereist.    

De 40 ha. kunnen ongeveer 5000 van de ruim 200.000 Tilburgers voorzien in aard-
appelen, groenten, fruit. Of ook plantsoenen en parken zijn inbegrepen, voor- en
achtertuinen ?. Aanwezige straatbomen bestemd tot noot en vrucht voegt er nog
wat aan toe. De gesuggereerde daken eveneens. Meer groene ruimte middels
gefaseerde sloop en perifere nieuwbouw verveelvoudigt het oppervlak. Worden
daarbij aanliggende gemeenten gedeeltelijk opgeslokt dan zijn de 550 ha. waar-
schijnlijk snel bereikt.

Evenwel, is overig voedsel zoals granen, vlees, drank enz. niet aanzienlijk meer ?
Een stedeling gebruikt plm 2.5 kilogram daags.
9  Plus overige producten, zoals
bouw- en constructiemateriaal, huisinrichting, kleding, ... . Plus de voertuigen zelf,
vooral de personenauto's, die heen en weer rijden.
9a

Erg veel zoden zetten de geprojecteerde 40 ha. nieuwe volkstuinen dus niet aan
de klimaatneutrale dijk. De zelfproductie van gezond en gratis voedsel inclusiv
overeenkomstige nabij recreatie lijkt zwaarder te wegen.
10 

Klimaatneutraliteit voor de stad als geheel ook op middellange termijn onhaalbaar,
doordachte en betaalbare in hoge mate zelfvoorzienende tuinbewoning in meer
landelijke gebieden van de gemeente(n), zou op zich en op betrekkelijk korte ter-
mijn zelfs klimaatpositiv kunnen uitpakken.

Vluchtig

Zijn expositis en manifestatis weinig structureel, van korte duur en vrij kostbaar,
een zekere toename van streekproduct gebruik, volks- en buurtmoestuin aanleg
(zie Groene ontwikkelingen, 2) gaat er misschien wel van uit.
Terugkoppelend op een eerdere beschouwing over Stadslandbouw 11 toch zeker
een vrolijke noot daarbij.
                                                                                                                 .
----------------------------------------------------------------------------
1.
http://www.zelfvoorziening.nl/nieuwsbrief_26.html#gro
    Groene uitroeptekens ?.
2.
http://eetbaarlandschap.mmmmx.net/  [exit]
3.
http://www.rotterdamseoogst.nl ... [exit]
4.
http://www.rotterdamseoogst.nl/festival ... [exit]
5.
http://www.het-portaal.net/project/eetbaar-rotterdam [exit]
6.
http://www.verticalfarm.com ... [exit]
7.
http://stadslandbouw.blogspot.com/                                                  ^
8. Google, Tilburg stadslandbouw.                                     
9. How to feed Tilburg 1.
9a. Een mobilogram hierbij handig. Vergl. nwsbrf 26, werken bij wonen, 2, vnt 2.
10. Kosten groenstroken geld vanwege onderhoud, dankzij opbrengst aan frisse
lucht, stadsverfraaiing, recreatie, versproducten, zijn ze mogelijk slechts tegen
adequate aanwending als zodanig aan buurtbewoners uit te geven.          
^
11.
http://www.zelfvoorziening.nl/nieuwsbrief_4.html#zes
      Nwsbrf 4, stadslandbouw  (' 03)
                                                                                                         
^
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------