Inhoudsopgave

Als imker heb je een vaste set benodigdheden nodig om veilig en effectief met bijen te werken. Of je nu net begint of al een paar kasten beheert: de juiste uitrusting maakt het verschil tussen een prettige inspectie en een stressvolle ervaring voor jou én de bijen. In dit overzicht vind je alle imker benodigdheden die je nodig hebt, van bescherming tot gereedschap en bijenkastonderdelen.

Beschermende kleding: de basis van elke imker

Het meeste wat er mis kan gaan bij het imkeren, heeft te maken met onvoldoende bescherming. Een goed imkerspak is daarom de eerste aanschaf. Je hebt de keuze tussen een volledig pak (overall) met ingebouwde hoed en sluier, of een losse combinatie van jasje, broek en aparte sluier. Een volledig pak biedt meer zekerheid, zeker voor beginners. Let op dat de sluier goed aansluit op het pak, want een opening van een paar millimeter is voor een bij groot genoeg.

Handschoenen zijn een tweede onderdeel van de bescherming. Leren bijenhandschoenen geven de meeste bescherming, maar verminderen het gevoel in je vingers. Gevorderde imkers kiezen soms voor dunne rubber- of nitrilhandschoenen, of werken zelfs zonder. Voor beginners zijn dikke leren handschoenen de verstandigste keuze. Zorg ook dat de manchetten goed afsluiten op de mouw van je pak.

De bijensmoker: onmisbaar gereedschap voor elke inspectie

Een bijensmoker (ook wel roker of smoker genoemd) is het meest bekende hulpmiddel van een imker. Door rook in de kast te blazen, worden de bijen rustiger en is een inspectie een stuk veiliger. Je vult de smoker met brandstof zoals gedroogde bladeren, houtsnippers, karton of speciaal rookmateriaal voor imkers. Het smeulende vuur produceert koele rook die je aan de vliegopening en onder het deksel geeft.

Een goede smoker heeft een robuuste blaasbalg, een beschermend rooster rondom de verbrandingskamer en is groot genoeg om een langere inspectie door te komen zonder opnieuw aan te steken. Goedkope smokers gaan snel kapot of blijven slecht branden. Investeer hier liever iets meer in, want een uitgedoofde smoker midden in een inspectie is een vervelende situatie.

Bijenkast en kastonderdelen

De bijenkast zelf is een van de grootste aanschappen. De meest gebruikte kasten in Nederland zijn de Simplexkast en de Farrar- of Dadantkast. Elke kast bestaat uit een aantal vaste onderdelen:

  • Bodem: het onderste deel, vaak met een gaasbodem voor betere ventilatie en varroabestrijding.
  • Broedkamer: het grootste bak-onderdeel waar de koningin haar eieren legt en de broed zich ontwikkelt.
  • Honingkamer (super): een extra bak die je boven de broedkamer plaatst als er honing opgeslagen wordt.
  • Moerrooster: een rooster tussen broedkamer en honingkamer dat de koningin tegenhoudt maar werksters doorlaat.
  • Dak en dekplank: afsluiting bovenop de kast, beschermt tegen regen en kou.

Je hebt ook ramen nodig: de houten of kunststof kaders waarop de bijen hun raat bouwen. Ramen worden voorzien van was draad en kunstraat om de bijen op weg te helpen. Zorg dat je altijd een paar reserve ramen bij de hand hebt.

Gereedschap voor de inspectie

Naast de smoker gebruik je bij elke inspectie een bijenstok (ook wel zwermstok of bijenspatel). Dit platte stalen gereedschap gebruik je om de ramen los te wrikken, propolis te verwijderen en de dekplank open te krijgen. Bijen plakken alles vast met propolis, dus zonder dit gereedschap kom je nauwelijks ergens bij.

Een koninginnenmarkeerder is handig om de koningin te markeren met een gekleurde stip. Zo vind je haar sneller terug bij volgende inspecties. Er is een internationaal kleurensysteem per jaar: wit, geel, rood, groen of blauw, afhankelijk van het jaar waarin de koningin geboren is. Een markeerpennetje koop je apart of als onderdeel van een starterspakket.

Een bijenborsteltje gebruik je om bijen van een raam te vegen zonder ze te beschadigen. Dit is ook handig bij het slingeren: je borstelt de bijen van de honingramen voordat je deze meeneemt naar de honigslingerkamer.

Honingoogst: benodigdheden voor het slingeren

Als je honing wilt oogsten, heb je een honingslinger nodig. Dit is een centrifuge waarin je de honingramen plaatst. Door de draaibeweging vliegt de honing eruit en loopt via een kraan in een emmer. Slingers zijn er in handmatige en elektrische versies. Voor een of twee kasten is een handmatige slinger prima; bij meer kasten is een elektrische slinger een stuk comfortabeler.

Verder heb je bij de oogst nodig:

  • Ontdopvork of ontdopmachine: om het wasdopje van de cellen te verwijderen zodat de honing eruit kan.
  • Zeef of dubbele zeef: om wax en bijenresten uit de honing te filteren.
  • Lekbak: om de ramen in te leggen na het slingeren.
  • Honigemmer of -tank: voor de opslag van de geoogste honing.
  • Potten en deksels: voor de uiteindelijke verpakking.

Varroabestrijding

De varroamijt is de grootste bedreiging voor een bijenvolk in Nederland en België. Bestrijding is verplicht en moet effectief zijn. Gangbare middelen zijn oxaalzuur (in verdund oplossing of als verdamping), mierenzuur en thymolpreparaten. Voor de verdamping van oxaalzuur heb je een oxaalzuurverdamper nodig, een speciaal apparaat dat je via de vliegopening in de kast plaatst.

Daarnaast gebruik je een varroalade (een schuiflade onder de gaasbodem) om de natuurlijke valmijtjes te tellen. Zo houd je in de gaten hoe hoog de mijtendruk in een volk is, en wanneer behandeling nodig is.

Voeding en voederbak

In tijden van voedselschaarste, zoals laat in de zomer of vroeg in het voorjaar, voed je de bijen bij met suikerwater of speciaalvoer. Hiervoor heb je een voederbak nodig. Die wordt bovenop de ramen of naast de ramen geplaatst. Er zijn voederbakken in verschillende uitvoeringen: hangvoederbakjes, bakken die onder het dak passen of grotere reservoirs voor het snel voeren van grotere hoeveelheden.

Veelgestelde vragen over imker benodigdheden

Wat kost een starterspakket voor imkers?
Een basis starterspakket met pak, smoker, bijenstok en handschoenen kost naar schatting tussen de 80 en 150 euro in 2026. Een complete bijenkast met ramen en kunstraat kost daar bovenop naar schatting nog eens 150 tot 300 euro, afhankelijk van het type en de kwaliteit.

Heb ik een vergunning nodig?
In Nederland is er geen landelijke vergunning vereist voor het houden van bijen. Wel gelden er in sommige gemeenten regels over de plaatsing van kasten, bijvoorbeeld minimale afstanden tot erfgrenzen. Controleer dit bij jouw gemeente.

Moet ik me aansluiten bij een imkersvereniging?
Dat is niet verplicht, maar wel aan te raden. Via een vereniging krijg je toegang tot cursussen, advies en soms gezamenlijke inkoop van benodigdheden. De Nederlandse bijenhoudersorganisatie NBV is de grootste koepelorganisatie in Nederland.

Kan ik imker benodigdheden ook online kopen?