Inhoudsopgave

Kippen houden is makkelijker dan veel mensen denken, maar het vraagt wel voorbereiding. Je hebt minimaal een goed hok, een buitenren, dagelijks voer en water, en de nodige aandacht voor de gezondheid van je dieren nodig. Of je nu een paar leghennen in de achtertuin wilt of een grotere koppel overweegt: in dit artikel lees je wat echt belangrijk is.

Waarom kippen houden? De eerlijke afweging

Kippen zijn sociale dieren die je met verse eieren belonen en die de tuin vrijhouden van insecten en onkruid. Dat klinkt aantrekkelijk, en dat is het ook. Maar er zijn ook minder romantische kanten. Je bent elke dag gebonden: kippen moeten ’s ochtends worden vrijgelaten en ’s avonds worden opgesloten om ze te beschermen tegen vossen. Met vakantie gaan vraagt dus om een betrouwbare oppas.

Vergeet ook de kosten niet. Het hok, de inrichting en de eerste aanschaf van kippen kosten al snel een paar honderd euro. Daarna komen de voerkosten erbij, en bij ziekte betaal je een dierenarts. De eieren zijn nooit echt “gratis”. Toch vinden veel mensen het meer dan de moeite waard vanwege de beleving, de versheid van de eieren en het plezier dat kippen als dier geven.

Hoeveel kippen houden en welk ras?

Kippen zijn kuddedieren. Houd je minder dan drie kippen, dan raken ze gestrest. Een kleine koppel van drie tot zes dieren is voor de meeste tuinen prima te beheren. Voor de eierproductie zijn legrassen zoals de Leghorn, de ISA Brown of de Barnevelder populair. Leghorn-kippen leggen tot zo’n 280 eieren per jaar, terwijl zware vleesrassen veel minder leggen. Wil je kippen puur voor de eieren? Kies dan een productief legras.

Hanen zijn in veel woonwijken niet toegestaan vanwege het lawaai. Controleer dit van tevoren bij je gemeente. Voor eieren heb je sowieso geen haan nodig: kippen leggen ook onbevruchte eieren.

Het kippenhok: afmetingen en eisen

Een kippenhok hoeft niet luxe te zijn, maar moet aan een paar basisvoorwaarden voldoen. De ruimte moet droog en tochtvrij zijn, maar toch voldoende ventilatie hebben zodat vocht en ammoniak kunnen ontsnappen. Een kachel is niet nodig: kippen zijn koudebestendiger dan je denkt. Zorg wel dat er geen kieren zijn waar de wind doorheen blaast.

Rekening houden met minimaal 0,5 vierkante meter binnenruimte per kip is een goed vertrekpunt. Elke kip heeft één zitstok (stok van minstens 3 tot 4 centimeter breed) en per twee à drie kippen één legnest. Legnesten van ongeveer 30 bij 30 centimeter voldoen voor de meeste rassen. Vul ze met hooi of houtkrullen zodat de eieren niet beschadigen.

Bescherm het hok goed tegen roofdieren. Vossen graven, dus een gazen rok van minimaal 30 centimeter diep langs de wanden van de ren is sterk aan te raden. Gebruik stevig gaas (minimaal 16 gauge) en geen kippengaas, want dat scheurt een vos zo open.

Kippen houden buiten: de ren en vrije uitloop

Kippen hebben behoefte aan beweging, zonlicht en de mogelijkheid om te scharrelen. Een overdekte buitenren biedt ze een veilige plek. Als richtlijn geldt minstens 1 vierkante meter buitenruimte per kip, maar meer is altijd beter. Heb je een ruime tuin, dan kun je kippen ook vrij laten lopen. Houd er rekening mee dat kippen borders omwoelen, bloembollen opeten en overal poepen. Afrastering is dan geen overbodige luxe.

Zorg ook voor een zandbak of droge aardeplek. Kippen nemen graag een stofbad om luizen en mijten op afstand te houden. Dat is voor hen geen luxe maar een noodzaak.

Voer en water: de dagelijkse basis

Kippenpellets of -korrels vormen de basis van het dieet. Die zijn compleet samengesteld met alle voedingsstoffen die een kip nodig heeft. Aanvullend kun je groente, fruit en granen geven als tussendoortje, maar pas op: dit vervangt het hoofdvoer niet. Oud brood, citrusvruchten, rauw vlees en uitgedroogd eten zijn af te raden.

Kippen hebben altijd vers water nodig. Gebruik een drinkbak die je minstens dagelijks verst, want kippen vervuilen hun water snel. In de winter controleer je dagelijks of het water niet bevroren is.

Strooi los graan, maïs of schelpengruis apart bij. Schelpengruis helpt de eierschaal hard te maken en is makkelijk los te koop bij dierenwinkels of boerderijwinkels.

Gezondheid en dagelijkse verzorging

Kippen zijn van nature redelijk gezond als hun leefomstandigheden goed zijn. Toch zijn er een paar aandoeningen waar je alert op moet zijn.

  • Roodmijt: tiny parasieten die ’s nachts bloed zuigen bij kippen. Ze zitten overdag verstopt in kieren van het hok. Regelmatig het hok inspecteren en schoonmaken helpt.
  • Wormen: kippen die buiten lopen, hebben kans op inwendige parasieten. Een ontwormmiddel geef je preventief een paar keer per jaar.
  • Snavelhakken: als kippen elkaar pikken, wijst dat vaak op te weinig ruimte, verveling of een tekort aan eiwitten. Meer ruimte en afleiding (opgehangen koolstronk, pikblok) helpen.
  • Legstop: kippen leggen minder in de winter door minder daglicht. Dit is normaal en geen reden voor paniek.

Bekijk je kippen dagelijks. Let op heldere ogen, een rechte houding, regelmatige mest en een actief gedrag. Een kip die apart zit, hangende vleugels heeft of niet eet, is waarschijnlijk ziek. Schakel dan een dierenarts in die ervaring heeft met pluimvee.

Regelgeving: wat mag en wat niet?

In Nederland mag je in de meeste gemeenten een beperkt aantal kippen houden in een particuliere tuin, zolang er geen sprake is van bedrijfsmatige houderij. Controleer altijd je bestemmingsplan en de lokale APV (Algemene Plaatselijke Verordening), want regels kunnen per gemeente flink verschillen. In stedelijk gebied gelden soms extra beperkingen voor het houden van pluimvee.

Bij meer dan vijf kippen ben je in Nederland verplicht om je te registreren bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Houd je er dus meer dan vijf? Doe die melding op tijd.

Veelgestelde vragen over kippen houden

Hoeveel eieren leg een kip per jaar?
Een goede leghen legt gemiddeld 200 tot 280 eieren per jaar, afhankelijk van het ras en de leefomstandigheden. Na het tweede of derde levensjaar neemt de productie af.

Hoe oud worden kippen?
Kippen kunnen 5 tot 10 jaar oud worden, maar de meeste legkippen leggen maar 2 tot 3 jaar productief. Wat je dan doet met oudere kippen is een keuze die je van tevoren best overdenkt.

Hoeveel kost een kip?
Een jonge kip of “pullet” (een kip die net begint te leggen) kost naar schatting rond de 10 tot 25 euro in 2025, afhankelijk van het ras en de fokker. Zeldzame of zeldzamere rassen kunnen duurder zijn.

Kan een kip alleen leven?
Nee. Een enkele kip wordt eenzaam en gestrest. Houd altijd minimaal drie kippen samen.

Kippen houden vraagt dagelijkse aandacht, maar het is voor de meeste mensen goed te combineren met een gewoon leven. Begin klein, zorg voor een goed hok en een