Inhoudsopgave

Legkippen zijn kippen die speciaal gehouden worden voor de productie van eieren. Of je nu overweegt om zelf legkippen te houden in de achtertuin, of gewoon wilt weten hoe het systeem werkt: legkippen zijn een breed onderwerp met veel praktische kanten. Een goede legkip kan gemiddeld zo’n 250 tot 320 eieren per jaar produceren, afhankelijk van het ras en de omstandigheden.

Legkippen zijn te vinden via hobbyboeren, fokkers en ook via platforms als Marktplaats, waar in oktober 2024 al meer dan 240 aanbiedingen stonden. Dat geeft aan hoe populair het houden van eigen legkippen is geworden, ook voor particulieren.

Populaire rassen legkippen

Niet elke kip is een goede legkip. Er zijn rassen die speciaal zijn doorgefokt op een hoge eiproductie, en rassen die een beetje minder produceren maar robuuster zijn of mooier ogen in een tuin. Hieronder de meest voorkomende keuzes:

  • ISA Brown: een van de meest gebruikte commerciële legkippen. Produceert tot 300 bruine eieren per jaar. Rustig van karakter, geschikt voor beginners.
  • Witte Leghorn: legt witte eieren en staat bekend als zeer productief. Wat levendiger van karakter dan de ISA Brown.
  • Rhode Island Red: een Amerikaans ras, goede legger met bruine eieren, ook goed bestand tegen kou.
  • Barnevelder: een Nederlands ras dat donkerbruine eieren legt. Iets minder productief dan de commerciële rassen, maar populair bij hobbyhouders.
  • Marans: legt opvallend donkere, chocoladebruine eieren. Gemiddeld zo’n 150 tot 200 eieren per jaar, dus minder voor pure productie maar geliefd bij liefhebbers.

Als je echt zoveel mogelijk eieren wil, kies dan een commercieel ras zoals de ISA Brown of de Witte Leghorn. Wil je meer een tuinkip die ook goed legt, dan is de Barnevelder of Rhode Island Red een logische keuze.

Hoeveel eieren leg een kip per jaar?

Een jonge legkip, ook wel een “pullet” of jonge hen genoemd, begint gewoonlijk te leggen rond de leeftijd van 18 tot 22 weken. De productie is het hoogst in het eerste en tweede legjaar. Daarna neemt het aantal eieren per jaar geleidelijk af. Een commerciële legkip wordt in de industrie daarom na één à twee legjaren vervangen. Als hobbyhouder kun je kippen langer houden, ook al leggen ze dan minder.

De lichtomstandigheden spelen een grote rol. Kippen leggen meer eieren als ze meer dan 14 uur licht per dag krijgen. In de winter, als de dagen kort zijn, neemt de productie bij de meeste kippen automatisch af, soms tot nul. Commerciële stallen gebruiken kunstlicht om dit te compenseren. Thuishouders kunnen dat ook doen, maar het vermoeit de kippen op lange termijn meer.

Legkippen houden in de achtertuin: waar moet je op letten?

Wil je zelf legkippen houden, dan zijn er een paar praktische dingen om rekening mee te houden. Kippen hebben minimaal 1 vierkante meter binnenruimte per kip nodig in een nachthok, en buiten bij voorkeur minstens 4 vierkante meter per dier. Hoe meer ruimte, hoe rustiger de dieren en hoe minder pikkerij.

Een goed ingesteld hok heeft:

  • Zitstokken op hoogte (kippen slapen het liefst hoog)
  • Legnesten: reken op één legnest per drie à vier kippen
  • Goede ventilatie zonder tocht
  • Een vosvrije omheining, ook onder de grond (minimaal 30 cm ingegraven gaas voorkomt gravers)

Legkippen eten dagelijks zo’n 120 tot 150 gram legmeel of een ander compleet kippenvoer. Aanvullend kunnen ze groente- en keukenresten krijgen, maar dat mag niet de hoofdmoot zijn. Vers water is altijd nodig. Een calciumtekort leidt direct tot dunschalige of misvormde eieren, dus legkippen hebben extra calcium nodig, bijvoorbeeld via schelpengruis.

Legkippen kopen: wat kost het?

De prijs van een legkip hangt sterk af van het ras, de leeftijd en de herkomst. Een jonge hen die bijna legrijp is (ook wel “aanleg” of “opfokhen” genoemd) kost bij een fokker of via Marktplaats naar schatting tussen de 10 en 25 euro per stuk, afhankelijk van het ras. Bijzondere of zeldzamere rassen kunnen duurder zijn.

Let bij aankoop op het volgende:

  • Koop bij voorkeur kippen van een betrouwbare fokker of hobbyhouder, niet anoniem via een tussenhandel zonder herkomst.
  • Controleer of de kip actief is, heldere ogen heeft en een gladde kam zonder verkleuringen.
  • Vraag naar de leeftijd. Een kip van al twee jaar oud legt beduidend minder dan een jonge hen van 20 weken.
  • Houd de nieuwe kippen altijd een paar dagen apart van eventuele andere kippen (quarantaine), om ziekteoverdracht te voorkomen.

Veelgestelde vragen over legkippen

Heb je een haan nodig bij legkippen? Nee. Kippen leggen ook eieren zonder haan. Alleen zijn die eieren dan niet bevrucht, wat voor consumptie geen enkel verschil maakt. Een haan is alleen nodig als je kuikens wilt uitbroeden.

Hoe lang blijven legkippen productief? De meeste kippen leggen goed in jaar één en twee. Daarna neemt de productie af. Kippen kunnen 6 tot 10 jaar oud worden, maar na jaar drie à vier zijn ze vaak nauwelijks nog legproductief.

Mogen kippen Marktplaats-kippen zomaar worden vervoerd? In Nederland gelden regels voor het vervoer en de handel in pluimvee. Voor kleine aantallen in de hobbysfeer is dit doorgaans niet streng gereguleerd, maar bij grotere aantallen of bedrijfsmatige handel gelden er registratie- en meldplichten via de NVWA.

Zijn legkippen anders dan vleeskuikens? Ja, sterk. Legkippen zijn doorgefokt op eierproductie en hebben een slank lichaam. Vleeskuikens zijn doorgefokt op snelle groei en vleesmassa. Een legkip geeft weinig vlees; een vleeskuiken legt nauwelijks eieren.

Een paar legkippen in de tuin zijn goed te combineren met een gewone tuinsituatie, mits je de ruimte en de rust hebt. Ze vragen dagelijkse aandacht, maar weinig tijd per dag. De praktische beloning, verse eieren uit eigen tuin, maakt het voor veel mensen de moeite meer dan waard.