Inhoudsopgave

Een passief huis is een woning die vrijwel geen energie nodig heeft om warm te blijven. Dat klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het werkt echt. Steeds meer mensen in Nederland en België bouwen hun huis op deze manier of verbouwen hun bestaande woning naar dit principe. De reden is simpel: je energierekening daalt enorm, het binnenklimaat is aangenaam en je woont comfortabeler dan in een gewone woning. Maar hoe werkt zo’n energiezuinige woning nu precies, en wat maakt het anders dan een gewoon nieuwbouwhuis?

Wat een passiefwoning zo bijzonder maakt

Een passiefwoning gebruikt maximaal 15 kilowattuur per vierkante meter per jaar voor verwarming. Ter vergelijking: een gemiddeld Nederlands huis gebruikt al snel tien keer zoveel. Dit lage verbruik is geen toeval. Het is het resultaat van een combinatie van dikke isolatie, drievoudig glas, een luchtdichte bouwschil en een slim ventilatiesysteem. De warmte die mensen, apparaten en zonlicht vanzelf produceren, is in zo’n woning al genoeg om de binnentemperatuur op peil te houden. Daarvoor is geen cv-ketel of verwarming nodig. De naam “passief” verwijst precies naar dit principe: de woning vangt passief warmte op en laat die niet meer ontsnappen.

De techniek achter een energieneutrale woning

De basis van een goed geïsoleerde passieve woning ligt in vier onderdelen die samen het verschil maken. De muren, vloer en het dak zijn extra dik geïsoleerd, veel dikker dan bij normale woningen. Het glas is drielaags en heeft een speciale coating die warmte binnenhoudt. De hele bouw is luchtdicht uitgevoerd, zodat er geen koude tocht door kieren of naden naar binnen komt. Tot slot zorgt een warmteterugwinunit voor verse lucht. Dit apparaat haalt de gebruikte lucht naar buiten, maar neemt daarbij de warmte mee. Die warmte gaat terug naar de verse lucht die binnenkomt. Zo hoef je nooit ramen open te zetten om te ventileren, terwijl de lucht toch altijd schoon en fris is. Dit systeem heet gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning, ook wel WTW genoemd.

Kosten en voordelen op de lange termijn

Bouwen volgens het passiefhuisconcept kost iets meer dan een standaard nieuwbouwhuis. De meerkosten liggen gemiddeld tussen de vijf en vijftien procent, afhankelijk van de grootte en het ontwerp van de woning. Die investering verdien je terug via een lage energierekening. Mensen die in zo’n woning wonen, betalen soms minder dan honderd euro per jaar aan verwarmingskosten. Dat is een enorm verschil met een gemiddeld huishouden dat al snel duizend tot tweeduizend euro per jaar kwijt is aan gas. Naast de financiële voordelen is er ook het comfort. Er zijn geen koude plekken bij het raam, geen tocht en geen groot verschil tussen de temperatuur op de begane grond en de bovenverdieping. Het gevoel in zo’n woning is rustig en gelijkmatig warm, het hele jaar door.

Passief bouwen en bestaande woningen

Niet alleen nieuwbouwwoningen kunnen voldoen aan de passiefhuisstandaard. Ook bestaande huizen zijn om te bouwen naar dit principe. Dat heet een passiefhuisrenovatie of een EnerPHit-renovatie. Bij zo’n renovatie gelden iets soepelere normen dan bij nieuwbouw, omdat het technisch moeilijker is om een bestaand huis volledig luchtdicht te maken. Toch is het verschil met de beginsituatie enorm. Een slecht geïsoleerde tussenwoning uit de jaren zeventig kan na zo’n aanpak negentig procent minder energie gebruiken voor verwarming. De aanpak vraagt wel om een goede voorbereiding en een aannemer die ervaring heeft met dit soort projecten. Er bestaan in Nederland gecertificeerde ontwerpers en aannemers die zijn opgeleid in het werken met de passiefhuismethode.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een passief huis en een nul-op-de-meterwoning?
Een passief huis heeft als doel zo min mogelijk energie te gebruiken voor verwarming, door isolatie en ventilatie. Een nul-op-de-meterwoning gaat een stap verder: die woning wekt ook zelf energie op, bijvoorbeeld via zonnepanelen, zodat het verbruik over het jaar netto op nul uitkomt. Een passiefwoning en een nul-op-de-meterwoning overlappen elkaar soms, maar het zijn verschillende begrippen.

Kan ik een passief huis bouwen zonder architect met speciale kennis?
Een passief huis bouwen zonder een architect of aannemer met kennis van dit bouwprincipe is af te raden. De luchtdichtheid, isolatiewaarden en het ventilatiesysteem moeten heel precies worden berekend en uitgevoerd. Een fout in de bouwschil kan leiden tot vochtproblemen of een veel hoger energieverbruik dan verwacht. Het is verstandig te kiezen voor iemand die gecertificeerd is in het passiefhuisconcept.

Hoe zit het met ventilatie en luchtkwaliteit in zo’n goed geïsoleerde woning?
In een goed gebouwde passiefwoning is de luchtkwaliteit juist beter dan in een gewone woning. Het ventilatiesysteem met warmteterugwinning verwijdert continu verbruikte lucht en brengt frisse lucht naar binnen. Het systeem filtert ook stof en pollen, wat prettig is voor mensen met een allergie. Ramen open hoeft niet voor verse lucht, al mag dat uiteraard wel.

Geldt de passiefhuisstandaard alleen in Nederland?
De passiefhuisstandaard is een internationale norm die is ontwikkeld door het Passivhaus Institut in het Duitse Darmstadt. De norm geldt wereldwijd en wordt in tientallen landen toegepast. In Nederland en België zijn er nationale organisaties die de standaard promoten en certificaten uitgeven aan woningen die eraan voldoen.