Inhoudsopgave

Composteren versnellen doe je door drie dingen goed te regelen: de juiste verhouding tussen bruin en groen materiaal, voldoende vocht en regelmatig omzetten. Doe je dat goed, dan heb je in plaats van één tot twee jaar al binnen drie tot zes maanden rijpe compost.

Het composteringsproces draait op bacteriën en schimmels die organisch materiaal afbreken. Die micro-organismen hebben warmte, lucht, vocht en voeding nodig. Zodra één van deze vier dingen ontbreekt, vertraagt het proces. Hieronder lees je precies op welke punten je iets kunt doen om de snelheid omhoog te krijgen.

De juiste verhouding tussen bruin en groen materiaal

Bruine materialen zoals droog blad, karton, stro en houtsnippers bevatten koolstof. Groene materialen zoals gemaaid gras, keukenafval en tuinafval bevatten stikstof. Micro-organismen hebben beide nodig, maar ze werken het snelst bij een verhouding van ongeveer 25 tot 30 delen bruin op 1 deel groen (gemeten in gewicht).

In de praktijk betekent dit: voeg je een emmer grasmaaisel toe, voeg dan ook een laag droog blad of wat versnipperd karton toe. Een compostbak die te veel groen materiaal bevat, ruikt snel naar ammoniak en wordt een natte kluwens. Te veel bruin materiaal breekt juist nauwelijks af. De balans bewaren is de eenvoudigste manier om het tempo van composteren te verhogen.

Hak of versnippper materiaal eerst klein

Hoe kleiner de stukken organisch materiaal, hoe groter het oppervlak dat bacteriën kunnen aanvallen. Een hele boomstronk duurt jaren om te composteren; dezelfde stronk door een houtversnipperaar gehaald, is in een seizoen verteerd. Dit geldt voor bijna alles wat je op de hoop gooit.

Snij keukenafval in stukjes van een paar centimeter. Knip snoeihout op of gebruik een tuinversnipperaar. Scheur karton in kleine stukken en week het eventueel even in water zodat het makkelijker afbreekt. Dit klinkt als extra werk, maar het scheelt maanden wachten.

Zorg voor voldoende vocht

De compostbak hoort aanvoelen als een uitgeknepen spons: vochtig, maar er mag geen water uit druipen. Is de bak te droog, dan stoppen de micro-organismen met werken en gebeurt er weinig. Is hij te nat, dan verdrukken ze en krijg je rot in plaats van compost.

Controleer dit gewoon met je hand. Voelt de bak kurk droog aan? Giet er een gieter water over en meng daarna. Staat het water onderaan de bak? Dan moet er meer bruin materiaal bij om het vocht op te nemen. In droge zomers is bijwateren regelmatig nodig, zeker bij een open composthoop die aan de zon staat.

Regelmatig omzetten om composteren te versnellen

Omzetten is de snelste manier om compostering te versnellen. Wanneer je de hoop omdraait of doorsteekt, breng je zuurstof in de bak. Zuurstof is brandstof voor de bacteriën die het harde werk doen. Zonder zuurstof gaat het proces over op langzame, zuurstofloze afbraak, en dat is minstens twee keer zo traag en ruikt vaak onprettig.

Zet de bak om elke één tot twee weken als je snel resultaat wilt. Gebruik een compostomzetter, een greep of een schop en meng boven- en onderkant door elkaar. Na het omzetten stijgt de temperatuur in de bak meestal zichtbaar, soms tot 60 graden Celsius in de kern. Dat is goed: op die temperatuur sterven ook onkruidzaden en ziektekiemen af.

Gebruik een activator

Een compostactivator levert extra stikstof en micro-organismen, wat het proces op gang helpt. Je kunt hiervoor kant-en-klare activatoren uit de tuinwinkel gebruiken, maar er zijn gratis alternatieven die net zo goed werken. Gietwater van gekookte aardappelen, verdund urine (in een verhouding van 1 op 10 met water), verse brandnetelsnippers of een paar scheppen rijpe compost van een vorige lading zijn allemaal goede activatoren.

Voeg een activator toe aan het begin van een nieuwe lading of na het omzetten als de bak weinig warmte produceert. Dit is geen vervanging voor de juiste balans tussen bruin en groen materiaal, maar een handig extra duwtje.

Warmte vasthouden

In de winter verloopt composteren nauwelijks, omdat bacteriën koud worden en bijna stoppen. Je kunt dit beperken door de bak te isoleren met een laag stro of oud tapijt over de deksel. Een gesloten compostbak werkt in het koude seizoen ook beter dan een open hoop, simpelweg omdat de warmte minder snel wegsijpelt.

Zet de bak bij voorkeur op een beschutte, zonnige plek. Dat lijkt een kleine moeite, maar een bak die de zon vangt, kan in de lente al weken eerder op gang komen dan een bak die de hele dag in de schaduw staat.

Wie al deze punten combineert, kan het composteringsproces flink inkorten. Begin met de verhouding van materialen en het omzetten; dat zijn de twee factoren met het meeste effect. Voeg dan vocht en een activator toe waar nodig, en houd de bak warm. Met wat regelmaat heb je binnen een seizoen compost die bruikbaar is in de tuin.